ساعت و تقویم ایران

البته روشن است که زوالِ هر زبانی، در نهایت امر، نتیجه عوامل سیاسی و اقتصادی است؛ نه ناشی از بدآموزی این یا آن نویسنده. اما ممکن است یک معلول خود به علت تبدیل شود؛ علت اصلی را تقویت کند و همان معلول را با شدتی بیشتر بیافریند و این فرایند تا ابد ادامه پیدا کند. ممکن است کسی به خاطر احساس شکست به الکل رو بیاورد و به خاطر رو آوردن به الکل، بیش از پیش شکست بخورد. زبان انگلیسی [ و چه بسا فارسی] هم کم و بیش به همین وضع افتاده زبان زشت و نادقیق می‌شود. چون افکار ما ابلهانه است، و شلخته‌زبانی پروراندن افکار ابلهانه را آسان‌تر میکند؛ اما این فرایند برگشت‌پذیر است. زبان انگلیسی امروز، به ویژه زبانِ نوشته، پر است از عادت‌های بدی که از راه تقلید گسترش می‌یابند، اما اگر به خودمان زحمت بدهیم می‌توانیم از آنها پرهیز کنیم. اگر شرّ این عادت‌ها را از سرمان کم کنیم می‌توانیم روشن‌تر فکر کنیم, و روشن فکرکردن اولین گام به سوی نوزایی سیاسی است.